Kısa Cevap
351 kodu, faturada KDV'nin 0 olduğu ama işlemin bir KDV istisnası olmadığı durumlarda kullanılır. GİB'in tanımıyla "istisna olmayan ancak 0 KDV'li fatura oluşturulması gereken durumlar" içindir. Uygulamada bunların büyük kısmı KDV'nin konusuna girmeyen işlemlerdir: yurt dışında teslim edilen mallar, yurt dışında yapılıp yurt dışında faydalanılan hizmetler, bir teslim veya hizmetin karşılığı olmayan tazminatlar ve bu tür tutarların yansıtılması.
Kodun tanımı ve 350 ile farkı için 351 istisna kodu nedir yazımıza bakın. Bu yazı, kaynaklarıyla birlikte örnek durumları ve 351'in yanlış seçildiği halleri ele alır.
Önce Tek Soru: Bu İşlem KDV'nin Konusuna Giriyor mu?
351'i doğru kullanmanın anahtarı, işlemin hukuki niteliğini doğru belirlemektir. KDV Kanunu'na göre verginin konusu, Türkiye'de ticari, sınai, zirai faaliyet ve serbest meslek faaliyeti çerçevesinde yapılan teslim ve hizmetlerdir. Kanunun 6. maddesine göre de işlemin Türkiye'de yapılması; mallarda teslim anında malın Türkiye'de bulunmasını, hizmetlerde hizmetin Türkiye'de yapılmasını veya hizmetten Türkiye'de faydalanılmasını ifade eder.
Bu nedenle sıralama şöyledir:
- İşlem KDV'ye tabi mi? Tabiyse KDV hesaplanır, sebep kodu girilmez.
- Tabi ama istisna mı? İstisnaysa ISTISNA tipi faturada listedeki özel kod, yoksa 350 veya 250 (Diğerleri) seçilir.
- İstisna değil ama KDV hesaplanmıyor mu (konu dışı)? İşte 351 bu durum içindir. TÜRMOB'un e-Fatura sorularında da istisna olmayan 0 KDV'li faturada SATIŞ tipi ve 351 kodu önerilir.
351'in Kullanıldığı Tipik Durumlar
Aşağıdaki örneklerin her birinde KDV'nin neden hesaplanmadığı resmî bir kaynağa dayanır; 351 ise bu durumun faturadaki karşılığıdır.
1. Yurt dışında teslim edilen mallar
Teslim anında Türkiye'de bulunmayan bir malın satışı KDV Kanunu'nun 6. maddesi gereği Türkiye'de yapılmış sayılmaz ve KDV'nin konusuna girmez. Örneğin yurt dışındaki bir tedarikçiden alınıp Türkiye'ye hiç getirilmeden doğrudan yurt dışındaki alıcıya gönderilen mal için kesilen faturada KDV hesaplanmaz. Bu bir ihracat değildir, çünkü mal Türkiye'den çıkmamaktadır; bu yüzden 301 değil 351 uygundur.
2. Yurt dışında yapılan ve yurt dışında faydalanılan hizmetler
KDV Genel Uygulama Tebliği'nde iki açık örnek vardır: Türkiye'deki bir firmanın Özbekistan'daki bir fabrika inşaatında kullanılmak üzere iş makinelerini oradaki firmaya kiralaması ve Türkiye'deki bir firmanın kiraladığı uçakları Türkiye'ye getirmeden Rusya'daki bir firmaya kiraya vermesi. Tebliğe göre bu hizmetler Türkiye'de yapılan veya faydalanılan hizmet olmadığından KDV'nin konusuna girmez ve istisna kapsamında değerlendirilmez. Faturada KDV 0 olur ve işlem istisna olmadığı için 351 seçilir.
Dikkat: Hizmet Türkiye'de yapılıp yurt dışında faydalanılıyorsa bu, şartları sağlanırsa hizmet ihracatıdır ve 302 koduyla faturalanır.
3. Tazminat ve cezai şart bedelleri
GİB'in 60 No.lu KDV Sirküleri'ne göre işin sözleşmeye uygun yapılmaması, süresinde bitirilmemesi veya sözleşmenin feshi gibi nedenlerle tazminat, cayma bedeli gibi adlarla yapılan cezai şart niteliğindeki ödemeler, bir teslim veya hizmetin karşılığı olmadığından KDV'nin konusuna girmez. Bu tutar için fatura düzenlenecekse (uygulamada "tazmin faturası" adıyla sık düzenlenir) KDV 0 ve 351 kullanılır.
Ancak adı tazminat olsa da aslında bir teslim veya hizmetin bedeli niteliğindeki tutarlar KDV'ye tabidir. Belirleyici olan ödemenin adı değil, neyin karşılığı olduğudur.
4. KDV'nin konusuna girmeyen tutarların yansıtılması
KDV'nin konusuna girmeyen bir tutar (ör. bir sigorta tazminatı) başka bir tarafa aynen yansıtılıyorsa, yansıtma faturasında da KDV hesaplanmaz. İzmir Vergi Dairesi Başkanlığı'nın 05.08.2014 tarihli özelgesinde bu yaklaşım 60 No.lu KDV Sirküleri'ne dayanılarak benimsenmiştir. Bu durumda 351 uygun koddur.
KDV'ye tabi bir giderin yansıtılması ise KDV'li yapılır. Faaliyet kodunuza uymayan oranla KDV'li yansıtma yapıyorsanız GİB'in Mart 2026'da eklediği 555 "KDV Oran Kontrolüne Tabi Olmayan Satışlar" kodu gündeme gelir; 555 ile KDV 0 geçilemez.
Faturayı Düzenlerken Adım Adım
- Fatura tipi: SATIŞ seçin. 351 bir istisna kodu olmadığı için ISTISNA tipi gerekmez.
- KDV: İlgili satırda KDV tutarını 0 olarak bırakın. GİB kurallarına göre KDV tutarı 0 olan satırda sebep alanı boş bırakılamaz.
- Sebep kodu: Listeden 351 "KDV - İstisna Olmayan Diğer" seçin.
- Açıklama: Not alanına KDV'nin neden hesaplanmadığını ve dayanağını yazın.
- Kayıt: Bu satışa doğrudan ait alış faturalarını ayrı izleyin; KDV'leri indirilmez.
Örnek: Sözleşmeyi süresinden önce fesheden müşteriye sözleşmede öngörülen 50.000 TL cezai şart faturalanıyor. Satır tutarı 50.000 TL, KDV 0 TL, sebep kodu 351, fatura toplamı 50.000 TL olur. Aynı müşteriye aynı ay verilen 100.000 TL'lik danışmanlık hizmeti ise KDV'ye tabidir ve %20 oranla 20.000 TL KDV hesaplanır; bu satış için sebep kodu girilmez.
351'in Yanlış Seçildiği Durumlar
| Durum | 351 yerine doğru seçim |
|---|---|
| Malın Türkiye'den yurt dışına çıktığı satış | 301 Mal İhracatı (ISTISNA tipi) |
| Türkiye'de yapılıp yurt dışında faydalanılan hizmet | 302 Hizmet İhracatı |
| İhracatçıya ihraç kaydıyla teslim | IHRACKAYITLI tipinde 701 veya 704 |
| Kanunda sayılan kısmi istisnalar (ör. külçe altın teslimi) | İlgili 2xx kodu (ör. 230) |
| Listede özel kodu olmayan tam istisna | 350 Diğerleri |
| Aktife kayıtlı demirbaş veya taşıtın KDV'li satışı | Normal KDV; oran kontrolüne takılıyorsa 555 |
| ÖTV tarafında istisna olmayan 0 ÖTV'li satır | 151 ÖTV - İstisna Olmayan Diğer |
Kısmi istisnaları 351 ile göstermek en sık yapılan hatadır. Kısmi istisnaların kendi kodları (201-250) vardır ve bunlar ISTISNA tipi faturada kullanılır. 351 ise GİB'in güncel e-Fatura paketinde istisna fatura tipine bağlı kodlar arasında yer almaz.
Pratik Notlar
- Açıklama yazın. 351 seçtiğiniz faturada KDV'nin neden 0 olduğunu not alanına yazın (ör. "Mal teslim anında yurt dışında, KDVK md. 6 gereği KDV'nin konusu dışında").
- Alış KDV'sini ayırın. Konu dışı işleme ait alışların KDV'si KDV Kanunu'nun 30/a maddesi gereği indirilemez.
- Beyannameye taşımayın. Konu dışı işlemler KDV beyannamesine dâhil edilmez; ayrıntı için 351 kodlu fatura KDV beyannamesinde nerede gösterilir yazımıza bakın.
- e-Arşivde de aynı kural geçerli. e-Arşiv faturalar da GİB'in aynı UBL-TR kod listesini kullanır; alıcı e-Fatura mükellefi olmasa da 0 KDV'li satırda sebep kodu seçilir.
- Tereddütte özelge isteyin. Özellikle karma sözleşmelerde (bir kısmı Türkiye'de, bir kısmı yurt dışında ifa edilen işler) işlemin niteliği tartışmalı olabilir.
İlgili Rehberler
Tüm kodların güncel listesi için KDV istisna kodları listesi 2026, fatura düzenleme adımları için e-Fatura ve e-Arşiv kesim adımları yazılarımıza bakabilirsiniz.