Kısa Cevap
351 kodlu ("KDV - İstisna Olmayan Diğer") fatura satırları KDV beyannamesinin istisna tablolarına yazılmaz. GİB'in UBL-TR Kod Listeleri'ndeki dipnota göre 351, 1 No.lu KDV beyannamesinin doldurulmasına ilişkin açıklamalar ve işlem kodları dışında kalan, istisna olmayan ancak 0 KDV'li fatura düzenlenmesi gereken durumlar için kullanılır. Yani kodun tanımı gereği beyannamede karşılık gelen bir işlem türü kodu yoktur.
Uygulamada 351 ile faturalanan tutarlar çoğunlukla KDV'nin konusuna girmeyen işlemlerdir. KDV Genel Uygulama Tebliği'nde açıkça "KDV'nin konusuna girmeyenler KDV beyannamesine dâhil edilmez" denir. Kodun ne anlama geldiğini ve 350 ile farkını 351 istisna kodu nedir yazımızda anlattık; bu yazı yalnızca beyanname tarafına odaklanır.
Neden Beyannamede Karşılığı Yok?
1 No.lu KDV beyannamesinin "İstisnalar - Diğer İade Hakkı Doğuran İşlemler" bölümünde ayrı tablolar bulunur: Tam İstisna Kapsamına Giren İşlemler, Kısmi İstisna Kapsamına Giren İşlemler ve Diğer İade Hakkı Doğuran İşlemler. Her satırda listeden bir işlem türü kodu seçilir.
e-Fatura'daki tam ve kısmi istisna kodlarının büyük bölümü, beyannamedeki işlem türü kodlarıyla aynı numarayı taşır. Örneğin 338 "İmalatçıların Mal İhracatları" hem e-Fatura listesinde hem de beyannamenin tam istisna tablosunda yer alır. 351 ise bilerek bu sistemin dışında tutulmuştur:
- GİB tanımı, 351'i beyanname işlem kodlarının dışındaki durumlar için öngörür.
- Güncel e-Fatura paketinde 351, ISTISNA fatura tipine bağlı istisna kodları listesinde yer almaz. TÜRMOB'un e-Fatura sorularında da istisna olmayan 0 KDV'li faturada SATIŞ tipi seçilip 351 kodunun kullanılacağı belirtilir.
- Bir işlem gerçekten istisnaysa, onun için listede ya özel bir kod ya da 350 (tam istisnada "Diğerleri") veya 250 (kısmi istisnada "Diğerleri") vardır. 351 seçilmişse, faturayı düzenleyen işlemin istisna olmadığını beyan etmiş olur.
Faturadaki Koda Göre Beyannamedeki Yer
Beyannameyi doldururken satış faturalarınızı aşağıdaki gibi gruplamak işinizi kolaylaştırır:
| Faturadaki durum | Örnek kod | KDV beyannamesinde |
|---|---|---|
| KDV hesaplanmış normal satış | Kod yok | Matrah ve hesaplanan KDV kısmında, ilgili oranla |
| Tam istisna | 301, 302, 338 | Tam İstisna Kapsamına Giren İşlemler tablosu; yüklenilen KDV indirilebilir, şartları varsa iade doğar |
| Kısmi istisna | 201-250 arası (ör. 230) | Kısmi İstisna Kapsamına Giren İşlemler tablosu; yüklenilen KDV indirilemez |
| İstisna olmayan 0 KDV'li satır | 351 | İstisna tablolarına girmez; işlem KDV'nin konusu dışındaysa beyannameye hiç dâhil edilmez |
| KDV oran kontrolüne tabi olmayan satış | 555 | KDV hesaplanır (bu kodla KDV 0 geçilemez); diğer KDV'li satışlar gibi matrah ve hesaplanan KDV kısmında yer alır |
555 kodu Mart 2026'da GİB listesine "Diğer İşlem Türü Kodları" başlığıyla eklendi ve faaliyet koduna uygun KDV oranı bulunmayan satışlar (ör. yansıtma, aktife kayıtlı demirbaş veya taşıt satışı) için kullanılır. 351 ile karıştırılmamalıdır: 555'li satırda KDV vardır, 351'li satırda yoktur.
Konu Dışı, Kısmi İstisna, Tam İstisna: Beyannamede Üç Farklı Sonuç
KDV Genel Uygulama Tebliği, indirimli orana tabi işlemlerde iade uygulamasını anlatırken üç durumu açıkça ayırır. Bu ayrım KDV Kanunu'nun genel indirim ve iade kurallarıyla da uyumludur:
- KDV'nin konusuna girmeyenler KDV beyannamesine dâhil edilmez.
- Kısmi istisna kapsamına girenler dolayısıyla yüklenilen vergilerin indirim ve iadesi söz konusu olmadığından, bu vergiler işin mahiyetine göre gider veya maliyet olarak dikkate alınır.
- Tam istisna kapsamına girenler dolayısıyla yüklenilen vergilerden indirim yoluyla telafi edilemeyenler, ilgili işlemin usul ve esasları çerçevesinde iade edilir.
351 bu üçlünün ilk grubunun faturadaki karşılığıdır. Bu yüzden 351'li bir satırın "hangi istisna satırına" yazılacağını aramak yerine, işlemin gerçekten konu dışı olup olmadığını doğrulamak gerekir. Konu dışı değilse ya KDV hesaplanmalı ya da doğru istisna kodu seçilmelidir.
Bu İşlemler İçin Yüklenilen KDV Ne Olur?
KDV Kanunu'nun 30/a maddesine göre vergiye tabi olmayan veya vergiden istisna edilmiş teslim ve hizmetlerle ilgili alışlarda ödenen KDV indirilemez. GİB'in bu konudaki özelgelerinde de yurt dışında yapıldığı için KDV'nin konusuna girmeyen bir hizmetle ilgili yüklenilen KDV'nin indirim konusu yapılamayacağı belirtilir. Bu KDV, işin niteliğine göre gider veya maliyet olarak dikkate alınır.
Pratikte en sık atlanan nokta budur: 351'li bir işlem için yapılan alışların KDV'si, genel alış listesiyle birlikte farkında olmadan indirime alınabilir. Konu dışı işleme doğrudan ait alışları ayrı izleyin.
Faturayı Alan Taraf Ne Yapar?
351'li bir alış faturasında hesaplanmış KDV yoktur; dolayısıyla alıcının beyannamesinde indirilecek KDV olarak gösterilecek bir tutar da yoktur. Fatura bedeli, işin niteliğine göre gider veya maliyet olarak kaydedilir. Alıcı açısından dikkat edilmesi gereken tek nokta, işlemin gerçekten KDV dışı olup olmadığıdır: Türkiye'de verilmiş bir hizmet 351 ile KDV'siz faturalanmışsa satıcıdan düzeltme istenmelidir.
Örnek: Fatura Listesi ile Beyanname Neden Tutmaz?
Bir şirketin bir aylık satış faturaları (KDV hariç tutarlar) şöyle olsun:
| Fatura grubu | Tutar | Beyannamedeki karşılığı |
|---|---|---|
| %20 KDV'li yurt içi satışlar | 800.000 TL (KDV 160.000 TL) | Matrah 800.000 TL, hesaplanan KDV 160.000 TL |
| 301 kodlu mal ihracatı | 300.000 TL | Tam istisna tablosunda 301 işlem kodu ile |
| 351 kodlu sözleşme cezası faturası | 50.000 TL | Beyannamede yer almaz |
| Toplam fatura tutarı | 1.150.000 TL |
e-Fatura ve e-Arşiv satış listesinin toplamı 1.150.000 TL'dir. Beyannamede gösterilen tutarlar ise 800.000 + 300.000 = 1.100.000 TL'dir. Aradaki 50.000 TL fark hata değildir; KDV'nin konusuna girmeyen ve 351 ile faturalanan sözleşme cezasıdır. Ay sonunda bu farkı tek tek 351'li satırlarla açıklayabiliyorsanız mutabakat tamamdır.
Sık Yapılan Hatalar
- 351'li tutarı kısmi veya tam istisna tablosuna yazmak. 351 bir istisna kodu değildir; beyannamede bu numaraya karşılık gelen bir işlem türü yoktur.
- Aslında KDV'ye tabi bir işlemi 351 ile KDV'siz faturalamak. Bu durumda KDV eksik hesaplanmış olur. Faturanın düzeltilmesi ve eksik KDV'nin beyanı gerekir; vergi ziyaı ve gecikme faizi riski doğar. Düzeltme yolları için yanlış KDV oranıyla kesilen faturanın düzeltilmesi yazımıza bakın.
- Gerçek bir istisnayı 351 ile faturalamak. İhracat gibi tam istisnalarda doğru kod seçilmezse işlem beyannamede doğru tabloya taşınmaz ve iade hakkı tehlikeye girebilir.
- Konu dışı işleme ait alış KDV'sini indirmek. 30/a hükmü gereği bu KDV indirilemez.
- Fatura açıklamasını boş bırakmak. KDV'nin neden 0 olduğunu (ör. "sözleşmenin feshi nedeniyle cezai şart, KDV'nin konusu dışında") açıklama alanına yazmak, sonradan yapılacak incelemede işinizi kolaylaştırır.
Beyanname Öncesi Kontrol Listesi
- Dönemin satış faturalarını sebep koduna göre filtreleyin: kodsuz (KDV'li), 3xx, 2xx, 351, 555.
- 3xx kodlu satırları tam istisna, 2xx kodlu satırları kısmi istisna tablosuyla eşleştirin.
- 351'li her satırın gerçekten istisna olmayan bir 0 KDV durumu olduğunu, dayanağıyla birlikte not edin.
- 351'li işlemlere doğrudan ait alış faturalarının KDV'sini indirim listesinden çıkarın.
- Fatura toplamı ile beyannamedeki tutarlar arasındaki farkın 351'li satırların toplamına eşit olduğunu kontrol edin.
- Tereddüt ettiğiniz işlemler için vergi dairesinden özelge istemeyi değerlendirin.
İlgili Rehberler
Kodun tanımı için 351 istisna kodu nedir, hangi işlemlerde kullanıldığı için 351 kodu hangi işlemlerde kullanılır, tüm kodlar için KDV istisna kodları listesi 2026, beyannamenin genel yapısı için KDV beyannamesi rehberi yazılarımıza bakabilirsiniz.