Kısa Cevap
Vadesinde ödenmeyen vergi borcuna 6183 sayılı Kanunun 51. maddesine göre aylık %3,7 gecikme zammı uygulanır. Bu oran 13 Kasım 2025'te yürürlüğe giren 10556 sayılı Cumhurbaşkanı Kararıyla belirlendi ve Ekim 2026 itibarıyla değişmedi. Tam aylar için %3,7, ay kesirleri için günlük oran (%3,7 / 30) uygulanır. Ödenen gecikme zammı gelir veya kurum kazancından indirilemez; kanunen kabul edilmeyen gider sayılır.
Gecikme Zammı Nedir, Hangi Borçlara Uygulanır?
Gecikme zammı, kamu alacağının ödeme süresi içinde ödenmeyen kısmına vade bitiminden itibaren eklenen ferî alacaktır. Dayanağı 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanunun 51. maddesidir. Kanun, oranı belirleme yetkisini Cumhurbaşkanına verir.
Gecikme zammı şu borçlara uygulanır:
- Vadesinde ödenmeyen vergi asılları (KDV, muhtasar, geçici vergi, gelir ve kurumlar vergisi, MTV, damga vergisi vb.),
- Vergi Usul Kanununa göre kesilen vergi ziyaı cezaları (aynı oranda),
- Mahkemelerce verilen ve ceza niteliği taşıyan kamu alacakları (oranın yarısı kadar).
Bunların dışındaki ceza niteliğindeki kamu alacaklarına gecikme zammı uygulanmaz. Örneğin vergi aslına bağlı olmayan usulsüzlük ve özel usulsüzlük cezaları vadesinde ödenmese de gecikme zammı işlemez. Bu ayrım kanun metninde açıkça yer alır.
Gecikme Zammı Oranının Seyri (2022–2026)
Oran son yıllarda birkaç kez değişti. Geçmiş döneme ait bir borcu hesaplarken her dönemin kendi oranını kullanmak gerekir.
| Yürürlük tarihi | Aylık oran | Dayanak |
|---|---|---|
| 21 Temmuz 2022 | %2,5 | 5801 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı |
| 14 Kasım 2023 | %3,5 | 7782 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı |
| 21 Mayıs 2024 | %4,5 | Cumhurbaşkanı Kararı (RG 21.05.2024) |
| 13 Kasım 2025 – halen | %3,7 | 10556 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı (RG 13.11.2025, sayı 33076) |
Gecikme faizi (VUK md. 112) ve pişmanlık zammı (VUK md. 371) da kanun gereği gecikme zammı oranına bağlıdır. Bu nedenle 13 Kasım 2025'ten bu yana üçü de aylık %3,7 olarak uygulanıyor. Oran yeni bir kararla değişebileceği için hesap yapmadan önce Resmî Gazete'yi kontrol etmek iyi bir alışkanlıktır.
Gün Hesabı: Tam Ay ve Ay Kesri
Kanunun ifadesi şöyledir: gecikme zammı "her ay için ayrı ayrı" uygulanır ve "ay kesirlerine isabet eden gecikme zammı günlük olarak hesap edilir." Pratikte hesap üç adımdan oluşur:
- Başlangıç: Vade tarihinin ertesi günü. Örneğin KDV'nin vadesi ayın 28'idir; zam 29'undan itibaren işler.
- Tam aylar: Vade gününden itibaren her geçen tam ay için borç × %3,7.
- Kalan günler: Borç × (%3,7 / 30) × gün sayısı.
Gecikme zammı basit usulle hesaplanır; zam tutarına yeniden zam eklenmez. Kanun, Cumhurbaşkanına bileşik usul getirme yetkisi verse de bugünkü uygulama basit usuldür. Ayrıca vergi aslını ödemiş olmanız, ödenmemiş gecikme zammının takibine engel değildir (6183 md. 52).
Örnek Hesap: Geç Ödenen KDV
Ocak 2026'da vadesi dolan 100.000 TL KDV borcu 15 Nisan 2026'da ödeniyor. Vade 28 Ocak 2026.
| Dönem | Süre | Hesap | Tutar |
|---|---|---|---|
| 28 Ocak – 28 Şubat | 1 tam ay | 100.000 × %3,7 | 3.700 TL |
| 28 Şubat – 28 Mart | 1 tam ay | 100.000 × %3,7 | 3.700 TL |
| 28 Mart – 15 Nisan | 18 gün | 100.000 × (%3,7 / 30) × 18 | 2.220 TL |
| Toplam gecikme zammı | 9.620 TL |
Mükellef 15 Nisan'da vergi aslıyla birlikte toplam 109.620 TL öder. Aynı borç için başlangıçtan itibaren hesaplanan zam, yıllık bazda yaklaşık %44,4'e (3,7 × 12) karşılık gelir. Bu, gecikmenin banka kredisinden daha pahalı olabileceğini gösterir.
Gecikme Faizi (VUK 112) ile Farkı
İki kavram sık karıştırılır. Oranları aynı olsa da uygulandıkları durum ve hesap yöntemi farklıdır.
| Gecikme zammı | Gecikme faizi | |
|---|---|---|
| Dayanak | 6183 s.K. md. 51 | 213 s. VUK md. 112 |
| Ne zaman işler? | Tahakkuk etmiş borç vadesinde ödenmeyince | İkmalen, re'sen veya idarece tarhiyatta, normal vadeden tarhiyatın tahakkukuna kadar |
| Ay kesri | Günlük hesaplanır | Dikkate alınmaz |
| Güncel oran | Aylık %3,7 | Gecikme zammı oranında (aylık %3,7) |
| Örnek durum | Beyan edilen KDV'nin geç ödenmesi | İnceleme sonucu çıkan KDV farkı |
Gecikme faizi örneği: Aralık 2025 dönemine ait KDV'nin normal vadesi 28 Ocak 2026. İnceleme sonucu 50.000 TL fark bulunuyor ve ikmalen tarhiyat 10 Eylül 2026'da tahakkuk ediyor. 28 Ocak – 28 Ağustos arası 7 tam ay vardır; kalan 13 gün dikkate alınmaz. Gecikme faizi: 50.000 × %3,7 × 7 = 12.950 TL. Tarhiyat kesinleşip vadesinde de ödenmezse bu kez vade sonrasından itibaren gecikme zammı işlemeye başlar.
Ceza tutarlarının genel hesabı ve vergi ziyaı cezasıyla birlikte toplam yük için vergi cezası hesaplama rehberine bakabilirsiniz.
SGK Prim Borcunda Gecikme Zammı Farklı İşler
SGK'ya olan prim borçları 6183'teki %3,7 oranına tabi değildir. 5510 sayılı Kanunun 89. maddesi kendi sistemini kurar:
- Gecikme cezası: Ödenmeyen prim, sürenin bittiği tarihten itibaren ilk üç ay için her ay %3 oranında artırılır.
- Gecikme zammı: Ayrıca her ay için, bir önceki aya ait iskontolu Devlet iç borçlanma senetlerinin aylık ortalama faizi bileşik olarak uygulanır. Bu oran her ay değişir; sabit bir rakamı yoktur.
- Ödemenin yapıldığı ay için gecikme zammı günlük hesaplanır.
- Dava veya icra takibi açılmış olsa bile ödenmemiş kısım için ceza ve zam işlemeye devam eder.
Örnek: 20.000 TL prim borcu bir ay geç ödenirse gecikme cezası 20.000 × %3 = 600 TL olur. Buna o ayın DİBS bazlı gecikme zammı eklenir. Tutarın kesin hali SGK e-Bildirge / borç sorgulama ekranından görülmelidir. Prim tutarlarının kendisi için SGK prim oranları 2026 yazısına bakabilirsiniz.
Gecikme Zammı Gider Yazılabilir mi?
Hayır. Vergi borcuna ödenen gecikme zammı gider olarak indirilemez:
- Kurumlar vergisinde KVK md. 11/1-d, "6183 sayılı Kanun hükümlerine göre ödenen cezalar, gecikme zamları ve faizler ile Vergi Usul Kanunu hükümlerine göre ödenen gecikme faizleri"ni kabul edilmeyen indirimler arasında sayar.
- Gelir vergisinde GVK md. 90 aynı kalemlerin gelir vergisi matrahından indirilemeyeceğini düzenler.
Muhasebede bu tutarlar genellikle 689 veya 770 içinde ayrı bir alt hesapta izlenir ve beyannamede KKEG olarak matraha eklenir. SGK'ya ödenen gecikme cezası ve zammının durumu ise 6183 kapsamındaki vergi borcundan farklı tartışılır; uygulamada görüş ayrılığı bulunduğu için kendi işletmeniz adına özelge veya mali müşavir görüşü almanız önerilir. Tüm KKEG kalemleri için KKEG 2026 listesine bakabilirsiniz.
Gecikme Zammını Durduran Durumlar
6183 md. 52'ye göre gecikme zammı şu tarihe kadar işler:
- Borç tecil edilmişse tecilin yapıldığı güne kadar (sonrasında tecil faizi işler),
- İflas halinde iflasın açıldığı güne kadar,
- Aciz halinde bu durumun sabit olduğu güne kadar.
Yüklü bir borç biriktiyse taksitlendirme seçeneğini değerlendirmek mantıklı olabilir. Ayrıntılar vergi borcu tecil ve taksitlendirme yazısında.
Sık Yapılan Hatalar
- Tek oranla geriye dönük hesap: 2024'te doğmuş bir borcun tamamına %3,7 uygulamak yanlıştır. 13 Kasım 2025 öncesi aylar için %4,5 (21 Mayıs 2024 sonrası) veya daha önceki oranlar kullanılır.
- Usulsüzlük cezasına zam eklemek: Vergi aslına bağlı olmayan usulsüzlük cezalarına gecikme zammı uygulanmaz.
- Gecikme faizinde gün saymak: VUK 112'deki gecikme faizinde ay kesirleri dikkate alınmaz.
- SGK borcuna %3,7 uygulamak: SGK borcunda %3 gecikme cezası ve değişken DİBS bazlı zam vardır.
- Zammı gider yazmak: Vergi gecikme zammı KKEG'dir; dönem sonunda matraha eklenmezse inceleme riski doğar.
- Pişmanlıkla ödemeyi ertelemek: Pişmanlık zammı da aylık %3,7 oranında işler; beklemek maliyeti büyütür. Bkz. pişmanlıkla beyan.
İlgili Rehberler
Vergi Cezası Hesaplama 2026, Vergi Borcu Tecil ve Taksitlendirme, Ödeme Emrine İtiraz ve Pişmanlıkla Beyan Nedir? yazıları bu konuyu tamamlar. Vadeleri kaçırmamak için vergi takvimini ve araçlar sayfasını kullanabilirsiniz.
Kaynaklar: 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun md. 51 ve 52; 10556 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı (RG 13.11.2025, sayı 33076); 213 sayılı Vergi Usul Kanunu md. 112 ve 371; 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu md. 89; 5520 sayılı Kurumlar Vergisi Kanunu md. 11/1-d; 193 sayılı Gelir Vergisi Kanunu md. 90.