Kısa Cevap
İşyerinde deneme süresi dahil en az bir yıl çalışan işçi yıllık ücretli izne hak kazanır. Süre kıdeme göre 14, 20 veya 26 gündür. İzin ücreti izne çıkmadan önce peşin ödenir veya avans verilir. İş sözleşmesi hangi nedenle sona ererse ersin kullanılmayan izin günlerinin ücreti, sözleşmenin bittiği tarihteki ücret üzerinden ödenir; bu ödeme SGK primine, gelir vergisine ve damga vergisine tabidir.
Kimleri İlgilendirir?
İş Kanunu'na tabi tüm işçiler ve işverenler. Mali müşavirler için asıl kritik nokta, işten çıkış bordrosunda kıdem ve ihbar tazminatının yanında kullanılmayan izin ücretinin doğru hesaplanması ve doğru vergilendirilmesidir. Niteliği gereği bir yıldan kısa süren mevsimlik veya kampanya işlerinde çalışanlara yıllık izin hükümleri uygulanmaz.
Kıdeme Göre Yıllık İzin Süreleri
| Hizmet süresi | Asgari yıllık izin |
|---|---|
| 1 yıldan 5 yıla kadar (5 yıl dahil) | 14 gün |
| 5 yıldan fazla, 15 yıldan az | 20 gün |
| 15 yıl (dahil) ve daha fazla | 26 gün |
| 18 yaş ve altı ile 50 yaş ve üstü işçiler | En az 20 gün |
| Yer altı işlerinde çalışanlar | Yukarıdaki sürelere 4 gün eklenir |
Bu süreler asgaridir; iş sözleşmesi veya toplu iş sözleşmesiyle artırılabilir. İzin hakkı her hizmet yılının dolduğu gün doğar ve bir sonraki hizmet yılı içinde kullanılır.
İzin Kullanımına İlişkin Kurallar
- Vazgeçilemez: İşçi yıllık izin hakkından vazgeçemez; izin yerine ücret ödenmesi ancak sözleşme sona erdiğinde söz konusudur.
- Bölünme: İşveren izni bölemez. Taraflar anlaşırsa izin, bir bölümü 10 günden az olmamak üzere bölümler hâlinde kullanılabilir.
- Tatiller sayılmaz: İzin süresine denk gelen hafta tatili, ulusal bayram ve genel tatil günleri izin süresinden sayılmaz; bu günlerin ücreti ayrıca ödenir.
- Yol izni: İznini başka bir yerde geçirecek işçiye, talep edip belgelemesi şartıyla gidiş-dönüş için toplam 4 güne kadar ücretsiz yol izni verilir.
- Mahsup yasağı: Yıl içinde verilen diğer ücretli veya ücretsiz izinler ile hastalık izinleri yıllık izinden düşülemez.
- İhbar süresiyle çakışmaz: İşveren feshinde ihbar süresi ve iş arama izni, yıllık izin süresiyle iç içe kullandırılamaz.
- Kayıt: İşveren izin kayıt belgesi tutmak zorundadır.
İzin Ücreti Nasıl Hesaplanır?
İzin kullanılırken işçi normal ücretini alır; işveren bu ücreti izne başlamadan önce peşin ödemek ya da avans olarak vermek zorundadır. Hesapta İş Kanunu 50. madde uygulanır: fazla çalışma ücretleri, primler ve sosyal yardımlar izin ücretinin hesabına katılmaz. Akort, komisyon veya yüzde usulü gibi değişken ücret alan işçide izin ücreti, son bir yılda kazanılan ücretin fiilen çalışılan günlere bölünmesiyle bulunan ortalamaya göre hesaplanır.
Kullanılmayan izin ücreti
- İşe giriş tarihinden çıkış tarihine kadar dolan her hizmet yılı için hak edilen izin gününü kıdem bandına göre yazın.
- Kullanılan izinleri izin kayıt belgesinden düşerek kalan gün sayısını bulun.
- Sözleşmenin sona erdiği tarihteki brüt ücreti 30'a bölerek günlük brüt ücreti bulun.
- Günlük brüt ücret x kalan izin günü = brüt izin ücreti.
- SGK, işsizlik sigortası, gelir vergisi ve damga vergisi kesintilerini yapın.
Örnek Hesap
İşçi 10.03.2019'da işe girmiş, iş sözleşmesi 30.09.2026'da sona ermiştir. Son brüt aylık ücreti 45.000 TL'dir. Hak edilen izinler:
| Hizmet yılının dolduğu tarih | Kıdem | Hak edilen izin |
|---|---|---|
| 10.03.2020 - 10.03.2024 (5 yıl) | 1-5 yıl | 5 x 14 = 70 gün |
| 10.03.2025 | 6. yıl | 20 gün |
| 10.03.2026 | 7. yıl | 20 gün |
| Toplam | 110 gün |
İşçi bu süre içinde 95 gün izin kullanmışsa 15 gün kullanılmayan izni vardır. 10.03.2026'dan sonraki yaklaşık 6,5 aylık kısım için yeni izin hakkı doğmamıştır.
| Kalem | Hesap | Tutar |
|---|---|---|
| Günlük brüt ücret | 45.000 / 30 | 1.500,00 TL |
| Brüt izin ücreti | 1.500 x 15 | 22.500,00 TL |
| SGK işçi payı (%14) | 22.500 x 0,14 | 3.150,00 TL |
| İşsizlik sigortası işçi payı (%1) | 22.500 x 0,01 | 225,00 TL |
| Damga vergisi (binde 7,59) | 22.500 x 0,00759 | 170,78 TL |
Gelir vergisi, izin ücretinden SGK ve işsizlik payları düşüldükten sonra kalan tutara işçinin yıl içindeki kümülatif matrahına göre uygulanır. Bu nedenle tutar işçiden işçiye değişir; dilimler için 2026 gelir vergisi tarifesi yazısına bakabilirsiniz.
Vergilendirme ve SGK
- Gelir vergisi: Kullanılmayan izin ücreti ücret niteliğindedir ve kümülatif matraha eklenerek vergilendirilir. Kıdem tazminatındaki gelir vergisi istisnası bu ödemeye uygulanmaz.
- Asgari ücret istisnası: İstisna aylık bazda asgari ücrete isabet eden vergi kadar uygulanır; izin ücreti için ayrıca ikinci bir istisna doğmaz.
- Damga vergisi: Binde 7,59 oranında kesilir.
- SGK: Uygulamada işten ayrılış ayının muhtasar ve prim hizmet beyannamesinde prime esas kazanca eklenir; prim gün sayısını artırmaz. Prime esas kazanç üst sınırı dikkate alınır.
İşten Çıkış Bordrosunda Kontrol Listesi
Kullanılmayan izin ücreti çoğu zaman kıdem ve ihbar tazminatıyla aynı bordroda ödenir. Bu ödemelerin vergi ve SGK yönünden farklı muamele gördüğünü unutmamak gerekir:
| Ödeme | SGK primi | Gelir vergisi | Damga vergisi |
|---|---|---|---|
| Kullanılmayan izin ücreti | Tabi | Tabi (ücret) | Tabi |
| İhbar tazminatı | Tabi değil | Tabi | Tabi |
| Kıdem tazminatı | Tabi değil | Kanuni tavan kadar istisna | Tabi |
- İzin kayıt belgesindeki kullanılan günlerin işçinin imzasıyla teyit edildiğini kontrol edin.
- Son ücreti esas alın; ücrete yıl içinde zam yapıldıysa zamlı ücret kullanılır.
- İşçinin vefatı hâlinde de kullanılmayan izin ücreti hak sahiplerine ödenir.
- İşten ayrılış bildirgesini 10 gün içinde vermeyi unutmayın (işe giriş ve işten ayrılış bildirge süreleri).
Sık Yapılan Hatalar
- Kısmi yıl için izin vermek ya da hesaplamak: Kanuni izin hakkı her tam hizmet yılı için doğar.
- İzin ücretine prim ve ikramiyeyi katmak: 50. madde gereği bu ödemeler hesaba girmez; kullanılmayan iznin hesabında ise son ücret esas alınır.
- İzin kaydı tutmamak: Uyuşmazlıkta iznin kullandırıldığını ispat yükü işverendedir; imzalı izin belgesi önemlidir.
- İhbar süresi içinde izin kullandırmak: İşveren feshinde ihbar süresi ile yıllık izin iç içe geçirilemez (ihbar tazminatı rehberi).
Zamanaşımı
Yıllık izin ücretinde zamanaşımı süresi beş yıldır ve iş sözleşmesinin sona erdiği tarihten itibaren başlar. Yani çalışma devam ederken biriken izinler zamanaşımına uğramaz; talep hakkı sözleşme bittikten sonra işlemeye başlar.
İlgili Rehberler: Kıdem Tazminatı 2026, İhbar Tazminatı 2026, Fazla Mesai Ücreti Hesaplama.