Hasılat Esaslı Kazanç Tespiti 2026: Taksiciler de Kapsamda

Kısa Cevap

Evet, hasılat esaslı kazanç tespiti 2026'da yürürlükte, ama genel bir esnaf veya KOBİ rejimi değildir. Gelir Vergisi Kanunu'nun 113. maddesinde düzenlenen bu usul, 2019'da 7186 sayılı Kanun ile bugünkü hâlini aldı ve yalnızca şehir içi yolcu taşımacılığı yapan, hasılatının tamamını elektronik ücret toplama sistemleri aracılığıyla elde eden mükellefleri kapsıyordu. 1 Temmuz 2026 tarihli Resmî Gazete'de yayımlanan 7587 sayılı Kanun ile kapsama, hasılatının tamamını taksi mali cihazla belgeleyen taksiciler de eklendi. Usulü seçenlerde gayrisafi hasılatın %10'u vergiye tabi kazanç kabul edilir; giderler dikkate alınmaz.

Kimler Yararlanabilir?

Madde hükümleri kurumlar vergisi mükellefleri hakkında da uygulanır. Kazancı basit usulde tespit edilen taksiciler, basit usul kazanç istisnası nedeniyle zaten gelir vergisi ödemediğinden, yeni düzenleme uygulamada daha çok gerçek usule tabi taksiciler için anlam taşır.

Kazanç Nasıl Hesaplanır?

• Vergiye tabi kazanç = yıllık gayrisafi hasılat × %10.
• KDV'de de hasılat esaslı vergilendirme usulüne geçmiş olanlarda hasılat, hesaplanan KDV dahil tutar olarak alınır.
• Faaliyete ilişkin hiçbir gider veya maliyet indirilmez; bu kazanca herhangi bir indirim veya istisna da uygulanmaz.
• Bu faaliyetin giderleri, kişinin diğer kazanç ve iratlarının hesabında da dikkate alınamaz.
• Usul yalnızca bu faaliyetin kazancına uygulanır; kişinin kira, ücret gibi diğer beyana tabi gelirleri kendi kurallarına göre vergilendirilir.

Cumhurbaşkanı, %10 oranını iki katına kadar artırmaya, kanuni orana getirmeye ve şehir içi yolcu taşımacıları bakımından yarısına kadar indirmeye yetkilidir. 7587 sayılı Kanun indirme yetkisini birinci fıkra kapsamına girenlerle sınırladı; taksiler için oran indirimi öngörülmedi.

Örnek Hesap

Gerçek usulde vergilendirilen bir taksicinin yıllık hasılatı 1.200.000 TL, belgeli giderleri (yakıt, bakım, amortisman vb.) 900.000 TL olsun ve başka geliri olmasın. Karşılaştırma, ilan edilmiş son tarife olan 2026 ücret dışı tarifesiyle yapılmıştır; taksiciler için usul en erken 2027'de uygulanacağından o yılın tarifesi farklı olacaktır.

Gerçek usulde: ilk 190.000 TL için 28.500 TL, aşan 110.000 TL için %20'den 22.000 TL; toplam 50.500 TL. Hasılat esaslıda: 120.000 TL × %15 = 18.000 TL. Avantaj, gider oranı yükseldikçe azalır: belgeli giderleri hasılatın %90'ından fazla olan bir mükellef için gerçek usul daha düşük vergi çıkarabilir. Karar vermeden önce son iki üç yılın gerçek kâr oranı mutlaka hesaplanmalıdır.

Kısıtlar ve Çıkış Kuralları

• İki yıl kuralı: Bu usulü seçenler iki yıl geçmedikçe usulden çıkamaz.
• Ceza engeli: Vergi Usul Kanunu'nun 353. maddesinin birinci ve ikinci fıkraları uyarınca (belge düzenlememe, almama gibi) bir takvim yılı içinde iki kez ceza kesilenler, cezanın kesildiği yıl ve izleyen iki yılın kazançları için bu usulden yararlanamaz.
• Taksilerde üç yıl sınırı: Taksiciler usulden talep tarihini izleyen yılın başından itibaren en fazla üç yıl yararlanabilir. 2026'da talepte bulunan bir taksici için ilk uygulama yılı 2027'dir.
• Belgeleme şartı: Taksilerde hasılatın tamamının taksi mali cihazla belgelenmesi şarttır; cihaz dışı tahsilat usulün temel şartını bozar.

Usule Geçmeden Önce Kontrol Listesi

1. Tahsilat yapısı: Hasılatın tamamı elektronik ücret toplama sistemiyle (toplu taşıma) veya taksi mali cihazla (taksi) belgelenebiliyor mu? Kısmi belgeleme yeterli değildir.
2. Kâr oranı: Son yılların gerçek kâr oranı %10'un belirgin şekilde üzerindeyse usul vergi yükünü azaltır; altındaysa artırır.
3. Ceza geçmişi: Son yıllarda aynı takvim yılı içinde iki kez belge düzenini ilgilendiren özel usulsüzlük cezası kesilmiş mi?
4. Diğer gelirler: Kira, ücret gibi diğer gelirler ayrıca beyan edilecek mi? Usul yalnızca taşımacılık kazancını değiştirir.
5. Süre planı: Taksilerde en fazla üç yıllık süre ve her durumda iki yıllık çıkış yasağı birlikte değerlendirilmeli.
6. Talep: Usul kendiliğinden uygulanmaz, vergi dairesine talepte bulunulması gerekir. Taksiler için uygulamanın usul ve esaslarını belirleme yetkisi Hazine ve Maliye Bakanlığına aittir; yayımlanacak düzenlemeler başvuru öncesinde kontrol edilmelidir.

Aynı Kanunla Gelen Plaka İstisnası

7587 sayılı Kanun, Gelir Vergisi Kanunu'na geçici 94. maddeyi de ekledi. Buna göre ticari kazancı gerçek usulde vergilendirilen mükelleflerin, maddenin yürürlüğe girdiği tarihten önce sahip oldukları taksi, dolmuş, minibüs ve umum servis araçlarına ait ticari plakaları elden çıkarmalarından doğan kazançlar gelir vergisinden istisnadır. Plakayı işletmesine kaydetmemiş kişilerin plaka satış kazançları ise zaten değer artışı kazancı olarak tamamen istisna kapsamındadır.

KDV Tarafı

Gelir vergisindeki bu usulden ayrı olarak, KDV Kanunu'nun 38. maddesinde de bir hasılat esaslı KDV usulü vardır. Bu usulde mükellefler, Cumhurbaşkanınca sektör için belirlenen oranı KDV dahil bedele uygular ve indirim hakkı kullanmadan öder. KDV'de bu usule geçenler de iki yıl geçmedikçe çıkamaz. Gelir vergisinde hasılat esaslı usulü seçmek KDV usulünü kendiliğinden değiştirmez; iki tercih ayrı ayrı değerlendirilmelidir.

Sık Yapılan Hatalar

• Genel esnaf rejimi sanmak: Hasılat esaslı kazanç tespiti yalnızca yukarıdaki iki grubu kapsar; diğer sektörler için böyle bir seçenek yoktur.
• Gideri ayrıca düşmeye çalışmak: %10 kazanç oranı tüm giderleri karşılar; ek gider veya istisna uygulanmaz.
• Başlangıç yılını yanlış hesaplamak: Taksilerde usul talep yılında değil, izleyen yılın başında başlar.
• Şirketleri kapsam dışı sanmak: Madde hükümleri kurumlar vergisi mükellefleri hakkında da uygulanır; şirket olarak taşımacılık yapanlar da şartları taşıyorsa talepte bulunabilir.
• Kâr oranını hesaplamadan geçmek: Gider oranı çok yüksek olan işletmede usul vergiyi artırabilir ve iki yıl boyunca çıkılamaz.

İlgili Rehberler

Tarife için 2026 Gelir Vergisi Tarifesi, basit usul için Defter Beyan Sistemi, belge düzeni için Vergi Cezası Hesaplama 2026 ve yeni işe başlayanlar için Genç Girişimci İstisnası 2026 yazılarına bakabilirsiniz.