Kısa Cevap
2026 yılında, işletmede kullanılan alet, edevat, mefruşat ve demirbaşların değeri 12.000 TL'yi aşmıyorsa amortismana tabi tutulmadan doğrudan gider yazılabilir (Vergi Usul Kanunu madde 313). Bu tutar 588 sıra numaralı VUK Genel Tebliği ile belirlenmiştir; 2025'te 9.900 TL'ydi. Tutarı aşan iktisadi kıymetler, GİB amortisman listesindeki faydalı ömre göre normal veya şartları varsa azalan bakiyeler yöntemiyle amortismana tabi tutulur.
Kimleri İlgilendirir?
- Bilanço esasına göre defter tutan şirketler ve gerçek kişi tacirler
- İşletme hesabı esasında defter tutan mükellefler (normal amortisman yöntemiyle)
- Serbest meslek erbabı (mesleki faaliyette kullanılan kıymetler için)
- Yıl sonu kapanış kayıtlarını yapan mali müşavirler
Doğrudan Gider Yazma Sınırı
| Yıl | VUK 313 doğrudan gider sınırı |
|---|---|
| 2025 | 9.900 TL |
| 2026 | 12.000 TL (588 Sıra No.lu VUK Genel Tebliği) |
Uygulamada dikkat edilecek noktalar:
- Sınır, kıymetin KDV hariç maliyet bedeline uygulanır.
- Sınır kıymet bazında değerlendirilir. Birlikte kullanılan ve bir bütün oluşturan parçalar toplam bedel üzerinden değerlendirilmelidir; faturayı bölmek sınırı aşmanın yolu değildir.
- Sınırın altında kalan kıymeti doğrudan gider yazmak bir haktır; dilenirse aktifleştirilip amortisman ayrılabilir.
- Binek otomobillerde ayrıca özel sınırlar vardır; ayrıntılar için binek otomobil amortismanı 2026 yazısına bakın.
Doğrudan Gider mi, Aktifleştirme mi?
Bir harcamanın nasıl kaydedileceğine karar verirken şu sırayı izlemek pratik olur:
- Harcama bir varlık mı, yoksa dönem gideri mi? Kırtasiye, sarf malzemesi veya olağan bakım gibi harcamalar zaten gider niteliğindedir. Amortisman, işletmede bir yıldan fazla kullanılan ve yıpranmaya, aşınmaya veya değer kaybına uğrayan kıymetler için söz konusudur.
- Mevcut bir varlığın değerini artırıyor mu? Bir kıymetin değerini artırmak veya ömrünü uzatmak için yapılan harcamalar, VUK 272 uyarınca o kıymetin maliyet bedeline eklenir ve kalan süre içinde amortisman yoluyla gider yazılır. Olağan tamir ve bakım ise doğrudan giderdir.
- Yeni bir kıymetse bedeli 12.000 TL'yi aşıyor mu? Aşmıyorsa doğrudan gider yazılabilir; aşıyorsa aktifleştirilir.
- Aktifleştirilen kıymet hangi satırda? Amortisman listesinden faydalı ömrü bulun ve yöntemi seçin.
Maliyet bedeline yalnızca fatura tutarı değil, kıymetin kullanıma hazır hâle gelmesi için katlanılan nakliye, montaj ve benzeri giderler de dahildir. Arsa ve arazi gibi yıpranmayan kıymetler ise amortismana tabi tutulmaz. Amortisman oranları Hazine ve Maliye Bakanlığınca ilan edilen listeye göre uygulanır; mükellef faydalı ömrü kendisi belirleyemez.
Amortisman Yöntemleri
Normal amortisman (VUK 315)
Kıymetin maliyet bedeli, GİB'in yayımladığı amortisman listesindeki faydalı ömre göre eşit tutarlarla gider yazılır. Oran, 100'ün faydalı ömre bölünmesiyle bulunur. Bütün mükellefler bu yöntemi kullanabilir.
Azalan bakiyeler (VUK 316)
Yalnızca bilanço esasına göre defter tutan mükellefler seçebilir. Oran, normal amortisman oranının iki katıdır ve %50'yi geçemez. Her yıl kalan net değere uygulanır; son yılda kalan değerin tamamı gider yazılır. İlk yıllarda daha yüksek gider yazılmasını sağlar.
Kıst amortisman
Kural olarak bir kıymet yılın hangi ayında alınırsa alınsın o yıl için tam yıllık amortisman ayrılır. Binek otomobiller bu kuralın istisnasıdır: araç kiralama gibi faaliyetlerde kullanılanlar hariç, aktife girilen yılda kalan ay sayısı kadar kıst amortisman ayrılır ve ayrılmayan kısım son yılda gider yazılır.
Faydalı Ömür ve Oran Örnekleri
Faydalı ömürler, 333 sıra numaralı VUK Genel Tebliği ekindeki listede ve bu listeyi değiştiren sonraki tebliğlerde yer alır. Sık karşılaşılan bazı örnekler:
| Kıymet | Faydalı ömür | Normal oran | Azalan bakiyeler oranı |
|---|---|---|---|
| Bilgisayarlar | 4 yıl | %25 | %50 |
| Binek otomobiller | 5 yıl | %20 | %40 |
| Betonarme binalar | 50 yıl | %2 | %4 |
Listede kıymetin hangi satıra girdiği önemlidir; aynı tür kıymet faaliyet koluna göre farklı satırda yer alabilir. Tablodaki kalemleri kullanmadan önce güncel listeyi kontrol edin.
Örnek Hesap
(C) Ltd. Şti. 2026 yılının Eylül ayında KDV hariç 80.000 TL'ye bir bilgisayar, 9.500 TL'ye bir ofis yazıcısı almış olsun.
- Yazıcı: 9.500 TL, 12.000 TL sınırının altında olduğu için doğrudan gider yazılabilir.
- Bilgisayar: 80.000 TL sınırı aştığı için amortismana tabidir; faydalı ömür 4 yıl.
| Yıl | Normal yöntem (%25) | Azalan bakiyeler (%50) | Azalan bakiyelerde kalan değer |
|---|---|---|---|
| 2026 | 20.000 TL | 40.000 TL | 40.000 TL |
| 2027 | 20.000 TL | 20.000 TL | 20.000 TL |
| 2028 | 20.000 TL | 10.000 TL | 10.000 TL |
| 2029 | 20.000 TL | 10.000 TL (kalanın tamamı) | 0 TL |
| Toplam | 80.000 TL | 80.000 TL |
Bilgisayar eylülde alınmış olsa da binek otomobil olmadığı için 2026 için tam yıllık amortisman ayrılır. Azalan bakiyeler yöntemi toplam gideri değiştirmez, yalnızca gideri ilk yıllara çeker. Kayıt: 770 Genel Yönetim Giderleri (veya ilgili gider hesabı) borç, 257 Birikmiş Amortismanlar alacak.
Kıymet Satıldığında Ne Olur?
Amortismana tabi bir kıymet satıldığında, maliyet bedelinden o güne kadar ayrılan birikmiş amortismanlar düşülerek net defter değeri bulunur. Satış bedeli ile net defter değeri arasındaki fark, satış yılında kâr veya zarar olarak kayda alınır. Örnekteki bilgisayar normal yöntemle amortismana tabi tutulmuş ve 2028'in başında 25.000 TL'ye (KDV hariç) satılmış olsun: maliyet 80.000 TL, birikmiş amortisman 40.000 TL (2026 ve 2027), net değer 40.000 TL, satış zararı 15.000 TL olur. Satış faturasında KDV ayrıca hesaplanır. Satılan kıymet için satış yılında ayrıca amortisman ayrılmaz; bu nedenle satış zamanlaması o yılın giderini doğrudan etkiler.
Sık Yapılan Hatalar
- Eski yılın sınırını kullanmak. 2026'da 12.000 TL geçerlidir; 9.900 TL 2025 tutarıdır.
- Sınırı KDV dahil tutara uygulamak. Değerlendirme KDV hariç bedelle yapılır.
- Ayrılmayan amortismanı sonraki yıla taşımak. İlgili yılda ayrılmayan amortisman sonraki yıllarda telafi edilerek gider yazılamaz.
- İşletme hesabında azalan bakiyeler seçmek. Bu yöntem bilanço esasına özgüdür.
- Yöntemi rastgele değiştirmek. Azalan bakiyelerden normal yönteme geçilebilir, ancak normal yöntemden azalan bakiyelere geçilemez.
Pratik Notlar
- Yıl sonu kapanışında sabit kıymet listesini, yıl içindeki alım ve satışlarla birlikte güncelleyin. Kontrol listesi için yıl sonu mali hazırlık yazısına bakabilirsiniz.
- Her sabit kıymet için alış tarihi, fatura bilgisi, maliyet bedeli, seçilen yöntem ve oranı gösteren bir kart tutun; inceleme ve satış anında bu kayıtlar işinizi kolaylaştırır.
- Amortisman giderleri geçici vergi dönemlerinde de dikkate alınır; çeyreklik hesap yapmak yıl sonu sürprizlerini azaltır. Bkz. geçici vergi 2026.
- Şirket türü seçimi sabit kıymet yatırımlarının vergisel etkisini de değiştirir; bkz. şahıs şirketi mi limited şirket mi. Vergi takvimini Mali Ajanda'dan takip edebilirsiniz.