Kısa Cevap
e-İrsaliye zorunluluğunun dayanağı 509 Sıra No.lu VUK Genel Tebliğidir. Genel kural: e-Fatura uygulamasına kayıtlı olan ve 2021 veya sonraki bir hesap döneminde brüt satış hasılatı 10 milyon TL ve üzeri olan mükellefler, izleyen hesap döneminin yedinci ayı başından itibaren sevk irsaliyelerini e-İrsaliye olarak düzenlemek zorundadır. Ayrıca akaryakıt lisansı sahipleri, maden, şeker, demir-çelik, gübre ve sebze-meyve ticareti gibi sektörlerde ciro şartı aranmaz; İnşaat Demiri İzleme Sistemi'ne tabi olanlarda ise eşik 1 milyon TL'dir. 4 Ekim 2026 itibarıyla tebliğin güncel metninde e-İrsaliye eşiğinde 2025 veya 2026'da yapılmış bir değişiklik bulunmuyor.
Ciro Eşiği: 10 Milyon TL Kuralı
Eşik tarihsel olarak iki aşamada belirlendi: 2018, 2019 veya 2020 hesap dönemleri için 25 milyon TL; 2021 veya sonraki hesap dönemleri için 10 milyon TL. Bu eşik yalnızca e-Fatura uygulamasına kayıtlı mükellefler için geçerlidir. e-Fatura eşiği ise 2022 ve sonraki hesap dönemleri için 3 milyon TL olduğundan, 10 milyon TL'yi aşan bir işletme pratikte zaten e-Fatura kullanıcısıdır. e-Fatura tarafındaki sınırlar ve sektörel zorunluluklar için e-Fatura zorunluluk sınırları 2026 yazımıza bakabilirsiniz.
Geçiş zamanı e-Fatura ile aynı mantıkta işler: Eşiğin aşıldığı yılı izleyen yılın 1 Temmuz tarihinden itibaren e-İrsaliye düzenlenir.
| Brüt satış hasılatı (e-Fatura kayıtlı) | Hesap dönemi | e-İrsaliye başlangıcı |
|---|---|---|
| 10 milyon TL ve üzeri | 2024 | 1 Temmuz 2025 |
| 10 milyon TL ve üzeri | 2025 | 1 Temmuz 2026 |
| 10 milyon TL ve üzeri | 2026 | 1 Temmuz 2027 |
Örnek: 2025 hesap döneminde brüt satış hasılatı 12 milyon TL olan bir toptancı, 1 Temmuz 2026'dan itibaren e-İrsaliye düzenlemek zorundaydı. Hasılatı 2025'te 9 milyon TL olup 2026'da 10 milyon TL'yi aşacak bir işletme ise 1 Temmuz 2027'ye kadar hazırlığını tamamlamalıdır. 2026'nın son çeyreğindeyiz; yıl sonu tahmini hasılatı eşiğe yakın olan mükellefler için planlama zamanı şimdi.
Ciro Şartı Aranmayan Sektörler
509 Sıra No.lu Tebliğin IV.3.5 bölümüne göre aşağıdaki mükellefler hasılatlarına bakılmaksızın kapsamdadır:
- ÖTV (I) sayılı listedeki malların imali, ithali, teslimi vb. nedeniyle EPDK'dan lisans (bayilik lisansı dâhil) alanlar,
- ÖTV (III) sayılı listedeki malları imal, inşa, ithal edenler ile ana bayi/distribütör olarak pazarlayanlar,
- 3213 sayılı Maden Kanunu kapsamında işletme ruhsatı/sertifikası sahipleri ve bunlarla yaptıkları sözleşmeye istinaden maden üretenler,
- 4634 sayılı Şeker Kanunu kapsamında şeker imal edenler,
- Demir ve çelik (GTİP 72) ile demir veya çelikten eşyaların (GTİP 73) imali, ithali veya ihracı faaliyetinde bulunanlar (ticari kazancı basit usulde tespit edilenler hariç),
- Gübre Takip Sistemi'ne kayıtlı kullanıcılar,
- 5957 sayılı Kanun kapsamında komisyoncu veya tüccar olarak sebze ve meyve ticareti yapanlar,
- İnşaat Demiri İzleme Sistemi'ne geçiş zorunluluğu getirilenlerden brüt satış hasılatı 2024 ve sonraki dönemlerde 1 milyon TL ve üzeri olanlar (12 Kasım 2024 tarihli değişiklikle eklendi).
Bu gruplarda geçiş, şartların sağlandığı (ilgili işlemlerin gerçekleştirildiği) ayı izleyen dördüncü ayın başından itibaren zorunludur. Örneğin Mart 2026'da EPDK lisansı alıp faaliyete başlayan bir akaryakıt bayisi için başlangıç 1 Temmuz 2026'dır.
Ayrıca GİB, risk analizi sonucunda uyum düzeyi düşük bulduğu mükelleflere faaliyet, sektör ve ciroya bakmaksızın yazılı bildirim yaparak ve en az üç ay hazırlık süresi vererek e-İrsaliye zorunluluğu getirebilir.
Geçiş Adımları
- Ön şart: e-İrsaliye uygulamasına dâhil olmak için e-Fatura uygulamasına kayıtlı olmak gerekir.
- Yöntem seçimi: GİB e-Belge portalı, özel entegratör veya doğrudan entegrasyon. Sevkiyat hacmi yüksek işletmelerde ERP ve depo yazılımıyla entegre çalışan bir yöntem iş akışını kolaylaştırır.
- Başvuru ve test: Başvuru mali mühür veya e-imza ile onaylanır; canlıya geçmeden önce irsaliye senaryoları, araç/plaka ve şoför bilgileri test edilir.
- Saha süreci: Depo ve sevkiyat personeline e-İrsaliyenin malın yola çıkmasından önce düzenlenmesi gerektiği anlatılmalıdır.
Uygulamada Dikkat Edilecek Kurallar
- Fiili sevkten önce düzenleme: e-İrsaliye, malın fiili sevkinden önce düzenlenip GİB sistemine başarıyla iletilmelidir. Alıcının sevk sırasında belli olmadığı durumlarda "muhtelif müşteriler" adına düzenleme ve teslimde asıl muhatap adına e-İrsaliye düzenlenmesi mümkündür.
- Araçta belge: Sevk sırasında araçta e-İrsaliyenin kâğıt çıktısı bulundurulmalı ya da elektronik olarak görüntülenebilmelidir. Çıktıda ıslak imza veya kaşe zorunlu değildir (kayıtlı olmayan alıcının çıktı talep ettiği durum hariç).
- Kayıtlı olmayan alıcılar: e-İrsaliye kullanıcısı, kayıtlı olmayan alıcılara da sevk irsaliyesini e-İrsaliye olarak düzenler; teslim alıcının talebine göre elektronik veya kâğıt ortamda yapılır.
- Fatura ilişkisi: Fatura irsaliyeden önce düzenlenmişse e-İrsaliyede faturanın tarih ve numarası gösterilir. İrsaliyeden sonra kesilecek fatura ise malın tesliminden itibaren en geç yedi gün içinde düzenlenmelidir (VUK 231/5).
- e-İrsaliye Yanıtı: Alıcı, malın ne kadarını kabul ettiğini e-İrsaliye Yanıtı ile bildirebilir. Tamamen hatalı bir e-İrsaliyenin reddi ancak malın fiili sevkinden önce mümkündür; sevkten sonra gönderilen ret yanıtı hükümsüzdür ve yeni e-İrsaliye düzenlenmesi gerekir.
- Kâğıda dönüş halleri: GİB veya entegratör sistemlerinde arıza ya da planlı bakım, mali mühür veya e-imzanın arızalanması ya da çalınması gibi tebliğde sayılan hallerde, belgenin kanuni düzenleme süresi geçirilmemek kaydıyla kâğıt irsaliye düzenlenmesi ceza gerektirmez. Mükelleften kaynaklanan diğer nedenler bu kapsamda değerlendirilmez.
Cezası
e-İrsaliye olarak düzenlenmesi gereken irsaliyenin kâğıt olarak düzenlenmesi veya hiç düzenlenmemesi, VUK 353/2 kapsamında özel usulsüzlük sayılır ve ceza hem düzenleyene hem de belgeyi almak zorunda olan alıcıya uygulanabilir. Ceza sisteminin ana hatları şöyledir:
- Ceza her bir belge için ayrı kesilir. Bir takvim yılındaki ilk tespitte kanunda belirtilen sabit tutar, sonraki tespitlerde VUK'a bağlı 2 sayılı cetveldeki artan tutarlar uygulanır. Tutarlar her yıl yeniden değerleme oranında güncellenir.
- Tek tespitte aynı türden birden fazla belgenin düzenlenmediği anlaşılırsa her belge için ayrı ceza kesilir; ancak bu tespit, cetveldeki tespit sayısının belirlenmesinde tek tespit sayılır.
- Belgenin düzenlenmediği, işlemin muhatabı tarafından idarenin bilgisine girmeden önce beş iş günü içinde bildirilirse, düzenlemek zorunda olana ceza üç kat uygulanır.
- Bu belgeler yerine VUK kapsamında olmayan bir belge düzenlenirse ceza iki kat uygulanır.
Yoğun sevkiyat yapan bir işletmede günlük onlarca irsaliye düzenlendiği düşünüldüğünde, geçiş tarihini kaçırmanın maliyeti kısa sürede ciddi tutarlara ulaşabilir.
Sık Yapılan Hatalar
- Eşiği KDV dâhil tutarla kontrol etmek. Ölçü brüt satış hasılatıdır; gelir tablosundaki brüt satışlar esas alınmalıdır.
- Sektörel zorunluluğu atlamak. Demir-çelik ürünü ithal eden veya gübre sistemine kayıtlı küçük bir işletme de ciroya bakılmaksızın kapsamdadır.
- İrsaliyeyi mal yola çıktıktan sonra kesmek. e-İrsaliyenin fiili sevkten önce düzenlenmesi esastır.
- Gelen kâğıt irsaliyeyi kabul etmek. Kapsamdaki mükellefler, kapsamdaki diğer mükelleflerden aldıkları irsaliyeleri de e-İrsaliye olarak almak zorundadır.
- Plaka/şoför bilgisini eksik girmek. Yol denetiminde belge ile taşıtın uyuşmaması sorun yaratır.
İlgili Rehberler
e-Fatura ile e-Arşiv arasındaki farklar için e-Fatura ve e-Arşiv farkı, mühür süreci için mali mühür rehberi yazılarımıza bakabilirsiniz. e-Belge geçiş tarihlerini ve beyanname günlerini Mali Ajanda'nın vergi takviminden takip edebilirsiniz.