Şüpheli alacak karşılığı, tahsilatı şüpheli hale gelmiş alacaklar için ayrılan ihtiyat fonudur. VUK 323. madde kapsamında düzenlenmiştir ve mali müşavirler için yıl sonu kapanışlarının önemli kalemlerinden biridir. 2026'da şüpheli alacak için karşılık ayırma şartları, vergi avantajı ve muhasebeleştirme bu rehberde.
Şüpheli Alacak Tanımı
VUK 323. madde:
- Ticari faaliyetten doğmuş olmalı (kişisel borç değil)
- Dava veya icra takibine konu olmalı
- Küçük tutarlarda noter ihtarnamesi yeterli olabilir
- Tahsilatı belgelenmiş şekilde "şüpheli" olmalı
Karşılık Ayırma Şartları
1. Dava ve İcra Takibi
- Mahkemeye dava açılmış olmalı (dava dilekçesi)
- Veya icra dairesine icra takibi başlatılmış olmalı
- Davanın kazanılması beklenmez, sadece açılmış olması yeterli
2. Küçük Tutarlar (Hafif Yük)
- Belirli tutarın altındaki alacaklar için noter ihtarnamesi yeterli
- 2026 limiti yaklaşık 50.000 TL altı (yıllık endekslenir)
- İhtarname tebliği belgelenmeli
3. Belge ile Belgelenmesi
- Fatura, sözleşme veya senet tutarın varlığını ispatlamalı
- Karşılık ayırma kararı yönetim kurulu/ortak kararı ile alınmalı (büyük şirketler)
Karşılık Tutarı
Alacağın tamamı için karşılık ayrılır. Yarım veya kısmi karşılık uygulanmaz. Örnek: 200.000 TL şüpheli alacak için 200.000 TL karşılık.
Muhasebe Kayıtları
Karşılık Ayırma
- 654 Karşılık Giderleri (Borç): 200.000 TL
- 129 Şüpheli Ticari Alacaklar Karşılığı (Alacak): 200.000 TL
Aynı zamanda 120 Alıcılar hesabı 128 Şüpheli Ticari Alacaklar hesabına aktarılır:
- 128 Şüpheli Ticari Alacaklar (Borç): 200.000 TL
- 120 Alıcılar (Alacak): 200.000 TL
Sonradan Tahsil Edilirse
- 129 Karşılık (Borç): 200.000 TL
- 644 Konusu Kalmayan Karşılıklar (Alacak): 200.000 TL
- Tahsilat gerçekleştiğinde de 102 Bankalar / 128 Şüpheli Alacak kayıtları
Tamamen Tahsil Edilemezse (Kesin Zarar)
- 129 Karşılık (Borç): 200.000 TL
- 128 Şüpheli Ticari Alacaklar (Alacak): 200.000 TL
- Karşılık çözülür, alacak kapatılır
Vergisel Avantajı
- 654 Karşılık giderleri vergi matrahından indirilir
- VUK 323 koşulları sağlandığında reddedilmez
- Sonradan tahsil edilirse 644'te gelir kaydedilir, vergi yine ödenir
- Etki: vergi ödemesinin geleceğe ertelenmesi
Karşılık Ayrılamayan Alacaklar
- Henüz vadesi gelmemiş normal alacaklar
- Yalnızca telefonla istenen ama yasal işlem başlatılmamış
- İlişkili taraflara hibe nitelikli alacaklar
- Kişisel borçlar (ticari değil)
Şüpheli Alacak Takibi Pratiği
- Müşteri 60-90 gün ödeme yapmamış (vadesini geçmiş)
- Mali müşavir uyarı gönderir, takip yapılır
- 120 gün geçmişse noter ihtarnamesi
- 180 gün hala ödenmediyse dava/icra başlatılır
- Yıl sonu (31 Aralık) kapanışında şüpheli olanlar 128'e aktarılır, karşılık ayrılır
Mali Ajanda ile Şüpheli Alacak
Mali Ajanda'nın cari modülü 90+ gün gecikmiş alacakları otomatik etiketler. "Şüpheli alacak adayları" listesi yıl sonu kapanışında mali müşavire sunulur, karşılık tutarı hesaplanır.