Defter-i kebir (Büyük Defter), yevmiye defterindeki kayıtların hesap kodu sırasına göre düzenlendiği zorunlu muhasebe defteridir. Her ana hesap için ayrı sayfa açılır, o hesabın tüm hareketleri sırasıyla yazılır. VUK 213 ve TTK 64 kapsamında tüccarlar defter-i kebir tutmakla yükümlüdür.
Defter-i Kebir Tanımı
Yevmiye defterinde kayıtlar tarih sırasıyla bulunur. Bir hesabın (örneğin 120 Alıcılar) hareketlerini bir arada görmek için bu kayıtların hesap bazında ayrılması gerekir. Defter-i kebir tam bunu yapar:
- Her ana hesap için ayrı sayfa
- O hesabın borç ve alacak hareketleri tarih sırasıyla
- Sayfa sonunda dönem bakiyesi
Yevmiye → Kebir Aktarımı
Geleneksel sistemde yevmiyedeki her kayıt manuel olarak kebire aktarılır. Modern muhasebe yazılımlarında bu otomatiktir. Aktarım sırasında:
- Yevmiyedeki tarih, açıklama, tutar kebir hesap sayfasına geçer
- Borç tarafına kayıtlanmışsa kebirde borç sütununa
- Alacak tarafına kayıtlanmışsa alacak sütununa
- Her aktarımdan sonra sayfanın yeni bakiyesi hesaplanır
Defter-i Kebir Sayfası Örnek
120 Alıcılar Hesabı (Mayıs 2026)
- 01.05 Açılış bakiyesi: 850.000 TL (borç)
- 05.05 ABC Ltd. fatura kesimi: +120.000 TL borç → bakiye 970.000
- 10.05 ABC Ltd. tahsilat: 80.000 TL alacak → bakiye 890.000
- 15.05 XYZ A.Ş. fatura: +50.000 TL borç → bakiye 940.000
- ...
- 31.05 Kapanış bakiyesi: 985.000 TL (borç)
Defter-i Kebir ile Mizan İlişkisi
Mizan defter-i kebir bakiyelerinden çıkarılır:
- Her ana hesabın kebirdeki dönem sonu bakiyesi mizan tablosuna yazılır
- Mizanda toplam borç = toplam alacak (çift kayıt kontrolü)
- Mizan dengesi sağlanmazsa hata kebire kadar geri sürülerek bulunur
Defter-i Kebir ile Muavin Defter Farkı
- Defter-i kebir: Ana hesap (3 hane) bazında — 120, 320, 102, 153
- Muavin defter: Alt hesap bazında — 120.01.001 ABC Ltd., 120.01.002 XYZ A.Ş.
- Kebir özet, muavin detay görünüm sunar
e-Defter Sisteminde Defter-i Kebir
e-Defter mükelleflerinin yazılımı yevmiyeden defter-i kebir XML'ini otomatik üretir. Aylık berat yüklemede yevmiye + kebir birlikte gönderilir. Yıllık tasdik yerine berat onayı geçerlidir.
Defter-i Kebir Hangi Hesaplar İçin Tutulur?
Tek düzen hesap planındaki tüm 100-799 ana hesaplar için kebir sayfası açılır:
- 1xx Dönen Varlıklar: 100, 102, 120, 153, 159 vb.
- 2xx Duran Varlıklar: 252, 253, 257 vb.
- 3xx Yabancı Kaynaklar: 320, 321, 360 vb.
- 4xx Uzun Vadeli: 401, 405 vb.
- 5xx Öz Kaynaklar: 500, 540, 570 vb.
- 6xx Gelir Tablosu: 600, 620, 770 vb.
- 7xx Maliyet Hesapları: 710, 720, 730 vb.
Mali Ajanda ile Kebir Yönetimi
Mali Ajanda yevmiyeden defter-i kebir aktarımını otomatik yapar. Hesap bazında dönem hareketleri görüntülenir, PDF olarak yazdırılır. Mizan-kebir-muavin ilişkisi tek tıkla izlenir.